​​ ​​

TIR GEÇİŞ BELGELERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Uluslararası Karayolu Taşımacılık faaliyetleri, ikili Uluslararası Karayolu Taşıma Anlaşmaları ve bunlara bağlı olarak imzalanan protokollerde belirlenmiş esaslara göre yürütülmektedir.

Bazı ülkeler ile yapılmış olan anlaşma ve protokollerce söz konusu ülkelerden geçişler bir kotaya bağlanmış bulunmaktadır. Yani söz konusu ülkeye yapılan ikili taşımalarımız, o ülke üzerinden transit taşımalarımız, o ülkeye boş girip kendi ülkemize yönelik yük alarak yapılan taşımalarımız önceden belirlenmiş bir kotaya tabii tutulmuştur. Bu kotalar geçiş belgesi dediğimiz izin belgeleri aracılığı ile yürütülmektedir.

Belli sayıda ikili, transit, üçüncü ülke ve dönüş yükü geçiş belgeleri her yılın başında ilgili ülkelerden Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığımızca teslim alınmakta ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin (TOBB) organizasyonunda dağıtıma sunulmaktadır. Söz konusu geçiş belgelerinin araçlara ne şekilde dağıtılacağı Danışma Komisyonu tarafından belirlenen “Geçiş Belgesi Dağıtım Esasları “ çerçevesinde yürütülmektedir.

GEÇİŞ BELGESİ DANIŞMA KOMİSYONU

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı veya ilgili Daire Başkanı Başkanlığında, Ekonomi Bakanlığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye İhracatçılar Meclisi, Genel Müdürlükçe belirlenen sektör kuruluşları temsilcilerinden oluşur.

Sektör Kuruluşu: Üyeleri gerçek veya tüzel kişiler olan asgari 100(yüz) üyeye sahip ve üyelerinin en az % 80’i yetki belgesi alarak Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında faaliyetlerde bulunan dernek, vakıf, birlik ve benzeri sivil toplum kuruluşlarından oluşmaktadır.

Geçiş Belgesi Danışma Komisyonu; Nisan ayında olağan olarak toplanır. Danışma Komisyonu, gerektiğinde üyelerden birinin teklifi ve Genel Müdürlük uygun görüşü veya Genel Müdürlük çağrısı üzerine Nisan ayı dışında da toplanabilir.

TANIMLAR – KISALTMALAR

TOBB: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği 

KDGM: Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü 

GEBOS: Geçiş belgesi otomasyon sistemi 

C Yetki Belgesi: Ticari amaçla uluslar arası eşya taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. L2 Yetki Belgesi: Uluslararası lojistik işletmeciliği yapacaklara. 

M3 Yetki Belgesi: Uluslararası kargo işletmeciliği yapacaklara verilir. 

R2 Yetki Belgesi: Uluslararası taşıma işleri organizatörlüğü yapacaklara verilir. 

Yetki Belgesi: Karayolları Taşıma Yönetmeliği kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren bakanlıkça düzenlenen belge.

Taşıt Belgesi: Yetki belgesi sahibinin kullanacağı taşıtların niteliğini ve sayısını liste halinde gösteren yetki belgesinden ayrı, yetki belgesinin eki olarak düzenlenen belge.

Taşıt Kartı: Bir taşıtın yalnız bir yetki belgesinin eki taşıt listesinde kayıtlı olduğunu ve bu belge altında çalıştırılabileceğini gösteren belge.

Özmal Taşıt: Yetki Belgesi sahibi adına motorlu araç tescil ve motorlu araç trafik belgelerinde kayıtlı taşıtlar.

Sözleşmeli Taşıt: Yetki belgesi sahibinin noterden yapılmış bir taşıma geliri paylaşımı veya kira sözleşmesine dayanarak, kendi unvan ve sorumluluğu altında çalıştıracağı başkasına ait taşıtları.

Taşıt Sürücüsü: Karayolunda motorlu bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişi.

Motorlu Araç: Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan ve makine gücüyle yürütülen aracı veya taşıtı.

Karayolu: Trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, yol, otoyol, köprüler ve benzeri yapı ve alanları.

Kamyon: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3,5 tondan fazla olan ve eşya veya yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıt.

Römork: Motorlu taşıtla çekilen insan, eşya veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz taşıt.

Yarı Römork: Bir kısmı motorlu taşıt üzerine oturan, taşıdığı eşyanın veya yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu taşıt tarafından taşınan römork.

Çekici: Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve eşya veya yük taşımayan motorlu taşıt.

İstiap Haddi: Bir taşıtın veya aracın güvenle taşıyabileceği ve imalat standardında belirtilen en çok yük ağırlığı veya yolcu sayısını gösterir.

Geçiş Belgesi: İkili anlaşmalar gereği yabancı ülkelerden temin edilen ve uluslararası taşımalarda kullanılan ikili, transit, üçüncü ülke, dönüş yükü ve benzeri izin belgeleridir.

Tır Karnesi: 1959 tarihli TIR sözleşmesi ile kurulan ve 1975 yılında revize edilen TIR REJİMİ altında eşyanın bir hareket noktasındaki gümrük idaresinden, bir varış noktasındaki gümrük idaresine karayolu taşıtları, taşıt dizileri veya konteynırlarla taşınmasında kullanılan ve kefil kuruluş olan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nden temin edilen gümrük belgesidir.

Ata Karnesi: Taraf ülkeler arasında, başka herhangi bir belgeye gerek duyulmaksızın, eşyanın geçici olarak ithalat ve ihracatını sağlayan gümrük belgeleridir.

Transit Gümrük Beyannamesi: İhraç veya transit malların yurtdışı edilmek üzere taşınmasında Gümrük idarelerince düzenlenen belgedir.

Transit Refakat Belgesi: Transit rejimine tabi tutulan eşyaya eşlik eden ve beyanname bilgileri doğrultusunda gümrük mevzuatına uygun olarak otomasyon sisteminden alınan belgedir.

Serbest Bölge İşlem Formu: Serbest bölgede faaliyette bulunan kişilerin yaptıkları her türlü alış satım işlemi ile ilgili olarak düzenlenen belgedir.

Gümrük Çıkış Beyannamesi: İhracatta, gümrük mevzuatı uyarınca doldurularak ilgili İhracatçı Birliği tarafından onaylanmasını müteakip gümrük idaresine tevdi edilen belgedir.

T1: Avrupa Birliği ülkeleri ile EFTA ülkeleri (Avrupa Serbest Ticaret Birliği- Norveç, İsviçre, İzlanda ve Lihtenştayn'dır) arasındaki ticari malların dolaşımına veya Birlik dışı ülkelere ait malların Birlik ülkeleri arasındaki dolaşıma imkan veren belgedir.

GEÇİŞ BELGESİ ALINABİLMESİ İÇİN GEREKLİ BELGELER

Karayolu Taşıma Yönetmeliğine göre “C türü , L2 , M3 “ yetki belgesi sahiplerinin taşıt belgesinde kayıtlı özmal veya sözleşmeli taşıtların, geçiş belgesi alabilmesi için aşağıda belirtilen belgeleri çıkış yapacakları ilgili dağıtım bürolarına ibraz etmeleri gerekmektedir.

1- Dilekçe (Güzergâh ve talep edilen belgeler belirtilecektir)

2- Taşıt sürücülerinin geçiş belgesi ile ilgili işlemleri firma adına yürütebilmeleri için, şirket yetkilisi veya yetkilileri tarafından imzalanmış noter onaylı vekâletname aslı veya fotokopisi. 

3- Gümrüklemenin yapıldığı TIR Karnesi, ATA Karnesi, Transit Gümrük Beyannamesinden herhangi birinin gümrük mühürlü, kaşeli ve imzalı aslı, Transit Güvenlik Kalem listesi ekli ve MNR numaralı Transit Refakat Belgesi (T1/T2) veya Gümrük Çıkış Beyannamesinin gümrük mühürlü, kaşeli ve imzalı örneği.

4- Taşıta bir önceki sefer için varsa tahsis edilen iade belgelerin kullanılmış veya kullanılmamış haliyle iadesi.

GEÇİŞ BELGESİ DAĞITIMI 

1– Geçiş Belgeleri sadece C türü , L2 ve M3 yetki belgesinde kayıtlı taşıtlara tahsis edilir.

2– Geçiş Belgeleri “kamyon” , “kamyon+römork” , “çekici+yarı römork “veya “yarı römorklar” için düzenlenir.

3 - Geçiş Belgelerinin dağıtımı bu esaslarda belirtilen şartlara uygun taşıtlara, belirtilen güzergâhlara göre yapılır.

4- Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 66. Maddesinin altıncı fıkrası gereğince oto taşımaları ve özelliği olan taşımalar için imal edilmiş özel donanımlı taşıtlar ve kara sınır kapılarımız olan komşu ülkelere yönelik taşımalarda istiap haddi 3,5 ton ve üzeri taşıtlar kullanılarak yapılacak ikili taşımalar hariç, “istiap haddi “10 tondan az olan taşıtlara geçiş belgesi tahsis edilmez.

5- İkili anlaşmalar gereği geçiş belgesi istenilmeyecek olan sergi, fuar malzemesi ve ev eşyası gibi belge tahsis edilmeyecek taşımaları yapan taşıtlara dönüş yükünde kullanılmak üzere talep edilmesi halinde, Rusya Federasyonu, Kazakistan, Avusturya, İtalya geçiş belgeleri ile Macaristan ücretsiz ve Rom​anya ücretsiz geçiş belgeleri dışındaki diğer ülke geçiş belgeleri verilir.

6- Ülkelerden temin edilen tüm geçiş belgelerinin nakliyeci firma taşıtlarına dönüş yükü haricindeki tahsisinde, belge üzerine sadece firma kaşesinin vurulması gerekmektedir.

7- Yurtdışına çıkış yapmış taşıtlara sonradan geçiş belgesi tahsis edilmez.

8- Yurtdışına çıkış yapacak olan taşıtların öncelikle ilgili dağıtım bürolarından geçiş belgesi, belgeleri almaları, daha sonra gümrük çıkış kayıt (tescil) işlemlerini yaptırmaları gerekmektedir.

İMEAK Deniz Ticaret Odası